تورم به زبان ساده
تورم یعنی افزایش مداوم سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات در یک بازه زمانی مشخص. وقتی تورم بالا می‌رود، قدرت خرید پول کاهش می‌یابد؛ به این معنا که با مقدار مشخصی پول، کالاها و خدمات کمتری می‌توان خرید. بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در کشور به 57.5 درصد رسید؛ یعنی کالایی که سال گذشته ۱۰۰ میلیون تومان بود، حالا بیش از ۱57 میلیون تومان قیمت دارد، بدون آن که کیفیت یا ارزش ذاتی آن تغییر کرده باشد.
تورم چگونه محاسبه می‌شود؟
اقتصاددانان برای محاسبه تورم شاخصی دارند به نام شاخص قیمت مصرف‌کننده یا CPI(Consumer Price Index) و با مقایسه این شاخص تورم را به شکل‌های مختلف محاسبه میکنند.
اگر بخواهیم انواع تورم را از نظر نحوه محاسبه نام ببریم به سه نوع می‌رسیم:
تورم نقطه‌به‌نقطه
تورم نقطه‌به‌نقطه که در اردیبهشت 1405 به عدد 83.9 درصد رسیده است، به تغییرات عددی شاخص قیمت مصرف‌کننده در یک بازه مشخص می گویند که در این مثل اقتصاد دانان CPI اردیبهشت 1404 و اردیبهشت 1405 را مقایسه کرد اند و به این نتیجه رسیده اند که این شاخص تقریبا 84 درصد به صورت میانگین رشد داشته یعنی مثلاً اگر قیمت بسته 7 گیگ اینترنت دیتا همراه اول در اردیبهشت 1404، 30 هزار تومان بوده امسال همین بسته قیمتی معادل 55 هزار تومان دارد.
تورم ماهانه
منظور از نرخ تورم ماهانه، درصد تغییر عدد شاخص قیمت، نسبت به ماه قبل است. اگر دوباره به گزارش مرکز آمار ایران برگردیم متوجه می‌شویم این نرخ در اردیبهشت 1405، عدد وحشتناک 8.8 درصد است. به عنوان مثال اگر شما فروردین یک کیلو سبزی خوردن به قیمت 92 هزار تومان میخریدید این ماه حداقل 100 هزار تومان باید برای یک کیلو سبزی خوردن پول دهید.
تورم سالانه
تورم سالانه می‌آید و درصد تغییرات CPI را نسبت به مدت مشابه سال قبل می‌سنجد.
منظور از پس‌انداز، نگه‌داشتن پول زیر بالشه؟
وقتی صحبت از پس‌انداز می‌شود خیلی‌ها این‌طور برداشت میکنند که مثلاً 1 میلیارد پول را در حسابت نگه دار تا زمانی که به آن نیاز پیدا کنی در حالی که منظور من از پس‌انداز اصلا پول نقد یا سپرده بانکی نیست بلکه نگه داشت پول در دارایی هایی است که قدرت نقدشوندگی بالایی دارند و حداقل از تورم سالانه جلوتر هستند.
چرا تو این شرایط باز هم توصیه می‌کنم پس‌انداز کن؟
در یکی از مقاله‌های این سایت در مورد بودجه‌بندی صحبت کردم و گفتم حتی اگر می‌شود یک درصد از درآمد خود را پس‌انداز کنید. سؤالی که تقریباً همیشه در حال پاسخ به آن هستم این هست که آقای نصراله پور با یک درصد پس‌انداز می‌توانیم خانه بخریم؟ منم هم در پاسخ می‌گویم که اگر قرار باشد هر ماه فقط یک درصد پس‌انداز کنی و درامدت را افزایش ندهی و هزینه‌هایت را کم نکنی، خانه که هیچ پنجره هم نمی‌توانی بخری. منظور من از پس‌انداز حتی یک درصد، شروع ریز عادت ذخیره و نگه‌داشتن پول و جلوگیری از هزینه‌های بی‌فایده و حتی مضر است و این ضرب‌المثل را من همیشه تکرار می‌کنم و به آن اعتقاد دارم: قطره‌قطره جمع گردد وانگهی دریا شود. این جمع‌شدن قطره‌ای و انجام کارهای بزرگ را من در زندگی خودم و دیگرانی که به این توصیه‌ها گوش کردند دیده‌ام.
چطوری پس‌انداز کنیم؟
فرض می‌کنیم طبق پروتکل نگهبان جیب شما هر ماه 10 میلیون تومان را به حساب پس‌انداز خود واریز می کنید. شما این 10 میلیون را باید دارایی نقدشونده و همگام با تورم خریداری کنید. درحال حاضر می توان دو دارایی که این ویژگی ها را دارد معرفی کرد؛ یکی طلا و دیگری دلار. این دو هم از قدرت نقدشوندگی بالایی برخوردار هستند و حداقل به اندازه تورم رشد میکنند و باعث می‌شود ارزش پول شما حفظ شود. علت اینکه من توصیه اکید دارم که حتما در این دو دارایی پول خود را پس‌انداز کنید این هست که اگر شما به مدت یک سال مبلغ 100 میلیون را در بانک با سود سپرده 22 درصد نگه داری کنید در آخر سال شما 122 میلیون خواهید داشت اما هزینه پنهان آن را محاسبه نکردیم و آن قدرت پول است. اینکه شما اول سال با این مبلغ قادر به خرید چه مقدار کالا بودید و الان پس از یک سال چقدر. محاسبه نرخ تورم در محاسبه این هزینه پنهان به ما کمک می کند. در این مثال شما 22 درصد به ظاهر سود کردید در حالی که قدرت خرید شما 35 درصد کم شده است یعنی الان با این 122 میلیون شما دو سوم کالاهایی رو خواهید خرید که با 100 میلیون می توانستید بخرید.
از بین این دو دارایی طلا درجه اهمیت و اطمینان بالاتری دارد و نسبت به نوسانات هم معمولاً نسبت به دلار واکنش کمتری نشان می‌دهد و آرامش بیشتری دارد.